سوفنتانیل

سوفنتانیل یک داروی پرکاربرد مخدر در اتاق عمل برای القای بیهوشی میباشد .

فارماکودینامیک:

سیستم قلبی-عروقی:

سوفنتانیل همانند فنتانیل و باشدت بیشتر موجب برادی کاردی و تضعیف تهویه میشود .ممکن است شدت برادی کاردی به نحوی باشد که کاهش برون ده قلب را به همراه داشته باشد .سوفنتانیل همانند سایر مخدر های کوتاه اثر سبب ازاد سازی هیستامین نمیشود . همراه شدن بنزودیازپین ها  و سایر مخدر ها و هوشبر های وریدی و استنشاقی با سوفنتانیل امکان بروز هیپو تانسیون را به دنبال دارد .

سیستم تنفسی:

سرکوب تنفسی با سوفنتانیل عمیق تر از فنتانیل است .

سیستم اعصاب مرکزی: 

سوفنتانیل موجب کاهش میزان متابولیسم مغزی اکسیژن میشود .

سیستم گوارش و مجاری صفراوی: سوفنتانیل همانند سایر مخدر ها موجب اسپاسم عضلات صاف صفراوی و افزایش فشار داخل مجاری صفراوی شده .

سوفنتانیل با کاهش حرکات معده باعث تاخیر در تخلیه ی معده میشود 

سیستم عضلانی :

مقادیر بالای این دارو میتواند موجب بروز سندروم سینه ی سفت گردد.

موارد مصرف:

بی دردی و بیهوشی

موارد منع مصرف:

سوفنتانیل از سد جفتی عبور کرده و باعث تضعیف تنفس جنین و نوزاد میشود

سوفنتانیل موجب تنگی مردمک میشود .

سوفنتانیل نیاز به دوز القای نسدونال را کاهش میدهد .

عوارض:

هیپوتانسیون ، برادی کاردی ،دپرسیون تنفسی، آپنه، برونکو اسپاسم ، سرگیجه، ارام بخشی ، تهوع و استفراغ ، میوزیس ، سفتی عضلانی ، خارش و لرز میشود.

دوز:

0.1 تا 0.2 میکرو گرم بر کیلوگرم

طول اثر:

20 تا 45 دقیقه

شروع اثر :1 تا 3 دقیقه

کتامین

تاثیر همه ی دارو های بیهوشی روی قشر مغز است .، ولی کتامین نسبت به بقیه متفاوت است و اثر ان روی NMDA (گیرنده ای در مغز که بیشتر در تالاموس دیده میشود ) .

کتامین یک داروی هوشبر صرف نیست ولیکن فرد را از محیط اطرافش بیگانه کرده و نمیگذارد فرد با محیط اطرافش ارتباط برقرار کند .

 کتامین یک دارویی است که در جهت شروع و حفظ بیهوشی مورد استفاده قرار میگیرد . کتامین در عین حال که فرد را از خود بیخود میکند باعث تخفیف درد ارام بخشی و فراموشی هم میگردد .

موارد استفاده در بیهوشی : 

1) در بچه ها و اطفال 

2) میتواند به عنوان یک داروی تنهای هوشبر در پروسیجر های کوچک مورد استفاده قرار گیرد.

3) هم چنین در معاینه ی چشم اطفال زیر بیهوشی مورد استفاده قرار گرفته 

4) در بیماری های اسماتیک و به عنوان ارام بخش نیز کاربرد دارد 

5)در بی حسی های موضعی ( spinal و epidural ) نیز کتامین با دوز پایین جهت بیهوشی و بی دردی همزمان استفاده شده.

موارد منع مصرف : 

1) بیماران هایپرتانسیون

2)بیماران دارای سابقه ی حوادث عروقی مغز 

3)بیماران دچار اختلالات روانی 

4)بیماران مبتلا به افزایش icp 

5) بیماران دارای حساسیت به نور ( photo sensitive)

کتامین دارویی است که به صورت عضلانی هم میتوان برای بیمار تزریق کرد 

دوز کتامین : 

1) وریدی : 0.5 تا 2 mg/kg

2)عضلانی : 4تا 6 mg/kg

طول اثر : 

 وریدی : 5 تا 10 دقیقه 

عضلانی :5 تا 12 دقیقه 

شروع اثر :

10 تا 30 ثانیه میباشد.

فنتانیل

فنتانیل یک داروی بسیار پر کاربرد به عنوان پریمدیکیشن قبل از دادن هوشبر وریدی برای کاهش درد و تحریکات لارنگوسکوپی میباشد .

فارماکودینامیک :

اثرات فنتانیل بر سیستم های بدن :

1)سیستم قلبی _عروقی : ثبات قلبی _ عروقی از مزایای داروی فنتانیل است . هیپوتانسیون حتی با دوز های بالای فنتانیل دیده نمیشود که بیشتر به علت عدم ازاد سازی هیستامین است (بر خلاف مورفین )

برادی کاردی با فنتانیل مشاهده میشود.

در صورت تجویز همزمان بنزودیازپین ها و هوشبر های وریدی و استنشاقی بروز هیپوتانسیون محتمل است .

سیستم تنفسی : فنتانیل موجب تضعیف تهویه به صورت وابسته به دوز میشود .

فنتانیل با دوز ها بالا با بروز آپنه همراه است ولی با درخواست از بیمار شروع به نفس کشیدن میکند که نشان دهنده ی هوشیاری بیمار در حین آپنه است .

سیستم اعصاب مرکزی : فنتانیل جریان خون مغز سرعت متابولیسم و فشار داخل جمجمه ای را کاهش میدهد .سیستم گوارش و مجاری صفراوی : فنتانیل موجب اسپاسم عضلات صاف صفراوی و افزایش فشار داخل مجاری صفراوی شده که به شکل کولیک صفراوی بروز میکند .

سیستم عضلانی : فنتانیل همانند سایر آگونیست های مخدر تغییری در پاسخ به دارو های شل کننده عضلانی ایجاد نمیکند.

نکته: تزریق سریع داخل وریدی و دوز بالا فنتانیل ممکن است به اسپاسم عضلات سینه منجر شود .

شروع اثر :

وریدی : 30 ثانیه

عضلانی : کمتر از 8 دقیقه 

بی حسی موضعی : 4 تا 10 دقیقه

خوراکی : 5 تا 15 دقیقه 

دوز القای بیهوشی : 1 تا 2 میکرو گرم بر کیلوگرم

عوارض : هیپوتانسیون ، برادی کاردی ، گیجی ، دپرسیون تنفسی ، اژیتاسیون (بی قراری ) ، تهوع و استفراغ ، تاری دید و میوزیس ( تنگی مردمک چشم )

طول اثر : 

وریدی : 30 تا 60 دقیقه 

عضلانی :1 تا 2 ساعت 

بی حسی موضعی : 1 تا 2 ساعت

مورفین

   

مورفین یک داروی مخدر می باشد که کار اصلی آن در اتاق عمل ضد درد است. 

فارماکودینامیک:

تاثیرات مورفین بر سیستم های بدن :

سیستم قلبی _عروقی : مورفین موجب ازاد سازی هیستامین و افت فشار خون به ویژه در دوز های سریع و بالای داخل وریدی میشود .هیپوتانسیون وضعیتی ناشی از مورفین بیشتر در تجویز هنگام وضعیت ایستاده دیده میشود تا وضعیت خوابیده به پشت .

سیستم تنفسی:

مورفین و سایر دارو های مخدر به صورت وابسته به دوز و جنس دپرسیون تنفسی ایجاد میکنند. مخدر ها با دوز بالا ممکن است سبب بروز آپنه شوند ولی بیمار بیدار بوده و به درخواست جهت شروع تنفس جواب میدهد.

سیستم اعصاب مرکزی :مورفین موجب انقباض عروق مغزی کاهش جریان خون مغز ، کاهش متابولیسم مغزی و کاهش فشار داخل جمجمه .

سیستم گوارشی و مجاری صفراوی: مورفین باعث اسپاسم عضلات صاف صفراوی و افزایش فشار داخل مجاری صفراوی میشود ،تخلیه معده را به تاخیر میندازد .

سیستم عضلانی :مورفین و سایر مخدر ها باعث تقویت اثرات شل کننده های عضلانی نمیشوند این دارو بویژه فنتالین موجب سفتی عضلات اسکلتی بخصوص عضلات شکم و ایجاد سندروم سینه سفت میشود .

نکته :هیچ گاه از مورفین قبل از داروی هوشبر وریدی به عنوان پریمدیکیشن استفاده نمیشود چونکه طول اثر ان خیلی کند میباشد.

این دارو ممکن است آپنه ی تاخیری بدهد یعنی اگر در حین عمل ما از مورفین استفاده کردیم و بیمار به ریکاوری بعد از عمل برده شود باید کماکان بیمار را تحت نظر داشته باشیم .

شروع اثر:

1) وریدی کمتر از 1 دقیقه 

2) عضلانی 1_5 دقیقه 

3)زیر جلدی 15_30 دقیقه 

4)خوراکی 15_60 دقیقه 

5) بی حسی موضعی 15_60 دقیقه 

دوز القای بیهوشی : 1 mg/kg

طول اثر :

وریدی ،عضلانی و زیر جلدی 2تا 7 ساعت 

خوراکی 6 تا 12 ساعت 

 بیحسی موضعی 6 تا 24 ساعت

عوارض : هیپوتانسیون ، برادی کاردی ، اریتمی ، سفتی عضلات قفسه سینه ، برونکو اسپاسم ، لارنگو اسپاسم، سر درد ، سرخوشی ، تاری دید، سنکوپ ، خماری ،اختلال در تفکر اسپاسم مجاری ادرار ، انقباض عضلات، تاخیر در تخلیه معده، تهوع، میوزیس، کهیر ، خارش .